Αρχοντικό Γεωργίου και Παύλου Κουντουριώτη

Αφήγηση του Υδραίου Δημήτρη Μαργκούνη.

Η λαογραφική καταγραφή έγινε το πρώτο τρίμηνο του 1977 από τη Νέλλη Σπαθάρη στο πλαίσιο του μαθήματος της Λαογραφίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ). Είναι κατατεθειμένη στο Λαογραφικό Σπουδαστήριο του ΕΚΠΑ και στο Ιστορικό Αρχείο-Μουσείο της Ύδρας (ΙΑΜΥ).

Θα σας πω κάτι, αλλά είναι πολύ παλαιό. Πάμε στην Επανάσταση του ’21. Ήταν ένας Pouqueville¹, περιηγητής, και πήγε στο αρχοντικό του Γεωργίου του Κουντουριώτη², που διετέλεσε αργότερα στην κυβέρνηση και δεν παρουσιαζόταν στο τραπέζι η γυναίκα του. Υπάρχει γραμμένο. Το έχει γράψει ο ιστορικός αυτός.

Του ’καναν τραπέζι -υπήρχαν οι υπηρέτες. Βέβαια, δεν είδε τη γυναίκα του, ενώ είχε μάθει ότι και κυρία Κουντουριώτη υπήρχε και κόρες.

Το απόγευμα, μετά το φαγητό, του έφτιαξαν τον καφέ, κάπνισαν τον ναργιλέ τους και πήγε η ώρα να φύγει. Του λέει σε μια στιγμή:

-Με συγχωρείτε κύριε Κουντουριώτη, δεν υπάρχει κυρία Κουντουριώτη; Νομίζω, λέει, ότι είσαστε παντρεμένος.

-Ναι, λέει, πως!

-Δεν μπορούμε να την δούμε;

-Ε, καλά, είναι ανάγκη να την δείτε;

Δεν άφησε να παρουσιαστεί. Είναι γεγονός αυτό. Είναι στα χρόνια τα προεπαναστατικά. Δεν παρουσιαζόντουσαν τότε οι γυναίκες. Και είναι γραμμένη και η μαρτυρία μάλιστα.

 

1. Pouqueville: Ο Φρανσουά Σαρλ Υγκ Λοράν Πουκβίλ, που καθιερώθηκε ως Πουκεβίλ (γαλλ.: François Charles Hugues Laurent Pouqueville) (1770–1838), ήταν Γάλλος ιατρός, περιηγητής, διπλωμάτης, ιστορικός συγγραφέας, ακαδημαϊκός. ο 1814 ο Φ. Πουκεβίλ διορίστηκε πρόξενος στην Πάτρα, όπου βρισκόταν ο αδελφός του Ούγος (Hugues). Το 1816 επέστρεψε στη Γαλλία όπου και παρέμεινε μόνιμα, ενώ στη θέση του προξένου τον αντικατέστησε ο αδελφός του, ο οποίος πρόσφερε ιδιαίτερες υπηρεσίες κατά την Επανάσταση του 1821, προσφέροντας και την οικία του ως καταφύγιο για πολλούς κατατρεγμένους Έλληνες. Στη Γαλλία ο Φρανσουά συγγράφει το δεύτερο πολύκροτο πεντάτομο έργο του «Ταξίδιον εις Ελλάδα» περιγράφοντας την άλλοτε χώρα και αυτή τη σύγχρονη με τα ήθη και έθιμα των κατοίκων με το οποίο και συνέδεσε πλέον το όνομά του με την περίοδο αυτή της ελληνικής ιστορίας. Το 1824 εκδίδει την τετράτομη «Ιστορία της αναγεννήσεως της Ελλάδος» με αφήγηση γεγονότων της περιόδου 1740 μέχρι 1824. Τις πληροφορίες άντλησε από εκθέσεις και επιστολές, κανονικές και κρυπτογραφημένες, που λάβαινε από τον αδελφό του Ούγο. Ο τελευταίος έμενε στην Πάτρα μέχρι το 1822. Μέσω του λαμπρού αυτού έργου του άνοιξαν για τον Φ. Πουκεβίλ οι πύλες της Γαλλικής Ακαδημίας. Το 1835 ακολούθησε η έκδοση νέου ιστορικού συγγράμματος με τον τίτλο «Ιστορία και περιγραφή της Ελλάδος», εξίσου σπουδαίου έργου.
2. Γεώργιος Κουντουριώτης: Στην πλαγιά του λόφου, στη δυτική πλευρά του λιμανιού της Ύδρας, ξεχωρίζει ανάμεσα στα πεύκα το Αρχοντικό του Γεώργιου Κουντουριώτη, που χτίστηκε τα πρώτα χρόνια του 19ου αιώνα. Ο Γεώργιος Κουντουριώτης, αδελφός του Λάζαρου ήταν ένας από τους μεγαλύτερους πλοιοκτήτες της Ύδρας, ο σημαντικότερος της προεπαναστατικής εποχής. Αναμείχθηκε ενεργά στην πολιτική κατά τη διάρκεια του Αγώνα αλλά και στα χρόνια της Ανεξαρτησίας. Γεννήθηκε το 1782 στην Ύδρα και πέθανε το 1858 στην Αθήνα. Κατάγονταν από πλούσια και ιστορική οικογένεια, με μεγάλη ναυτική παράδοση και είχε τεράστια μόρφωση. Έλαβε μέρος στην Β’ Εθνική Συνέλευση στο Άστρος και τον Δεκέμβριο του 1823 με πρωτοβουλία του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου, εκλέχθηκε Πρόεδρος του Νομοτελεστικού Σώματος στο Μεσολόγγι. Είχε δύο παιδιά τον Ανδρέα και τη Μαρία, χήρα Μέξη και μετέπειτα σύζυγο του Μπενιζέλου Ρούφου, ενώ εγγονός του ήταν ο Παύλος και δισέγγονός του ο Θεόδωρος Κουντουριώτης. Εξελέγη Πρόεδρος του Εκτελεστικού Συμβουλίου, από τις 6 Ιανουαρίου 1824 μέχρι τις 12 Απριλίου 1826, οπότε υποχρεώθηκε να παραιτηθεί. Το 1836, διατέλεσε πρώτος Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της “Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας”, που είναι σήμερα γνωστή από τα Αρσάκεια Σχολεία. Μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια, προς τον οποίο έδρασε αντιπολιτευτικά, εξελέγη Γερουσιαστής, Πρόεδρος της Γερουσίας, Πρόεδρος του Υπουργικού Συμβουλίου και Πρωθυπουργός του Ελληνικού κράτους από τις 8 Μαρτίου 1848 έως τις 15 Οκτωβρίου 1848. Το Αρχοντικό το κληρονόμησε μια άλλη μορφή της πολιτικής ζωής της χώρας, ο εγγονός του Γεωργίου, Παύλος Κουντουριώτης, ο οποίος χρημάτισε αρχηγός του στόλου, Υπουργός Ναυτικών, Αντιβασιλέας και Πρόεδρος της Δημοκρατίας την περίοδο του μεσοπολέμου. Το 1991 το τριώροφο κτίριο αγοράστηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού και έπειτα από εργασίες αποκατάστασης μετατράπηκε σε Μουσείο Μεταβυζαντινής Τέχνης και Ιστορίας. Στο Αρχοντικό του Γεώργιου Κουντουριώτη εκτίθενται προσωπικά είδη, αντικείμενα, κειμήλια της οικογένειας Κουντουριώτη και εκθέματα από τη Νεότερη Ιστορία της Ύδρας.